ترکیب وصفی  

نسبت دادن یک اسم به اسم دیگر است که درآن ، اسم دوم به تنهایی وجود خارجی ندارد .

در این ترکیب ، به اسم اول « موصوف » و به اسم دوم « صفت » گفته می شود .

مثال : الوردةُ الجمیلةُ = ترکیب وصفی

الوردة = موصوف  ،   الجمیلة = صفت

نکته : به صفت « نعت » و به موصوف « منعوت » هم گفته می شود .

 پس صفت اسمی است که بعد از موصوف خود میآید و آن را توصیف می نماید و دارای دو قسم می باشد :

1)    صفت مفرد : صفتی است که فقط یک کلمه است .

مثال :

الطفلُ الصغیرُ    ،      شجرةٍ باسقةٍ 

نکته : هر گاه صفت مفرد باشد در چهار مورد با موصوف خود مطابقت می کند .

1-    عدد ( مفرد ، مثنی ، جمع )

2-    جنس ( مذکر یا مونث )

3-    شناسایی ( معرفه یا نکره )

اعراب ( رفع ، نصب ، جرّ )

1- عدد

 الرَّجُلُ    المؤمنُ                              الفلّاحانِ   النشيطانِ               الجنودُ      الأقوياء

مفرد       مفرد                                       مثنّي          مثني                   جمع        جمع

2- جنس:

            التلميذُ    الصغيرُ                التلميذةُ   الصغيرةُ

          مذكر      مذكر          مؤنّث       مؤنّث

3- معرفه و نكِره:

الشجرةُ  الباسقةُ                               شجرةٌ  باسقةٌ

معرفه    معرفه                       نکره    نکره

4- اعراب:

  السفينةُ                   الصغيرةُ           فـﻰ البحر.

مبتدا مرفوع     صفت تابع موصوف خودش

شاهَدْنا  سفينـــةً                 صغيــــرةً.

     مفعول به منصوب    صفت تابع موصوف خودش

تبصره : برای جمع های غیر انسان ، از صفت های مفرد مونث ، استفاده می شود .

مثال :

الکتبُ النافعةُ       -     أسماءً حسنةً      -     أشجارٍ باسقةٍ

2)    جمله وصفیه ( صفت جمله ) : جمله ای است که پس از یک اسم نکره می آید و آن را ، توصیف می کند.

مثال :

رأیتُ رجلاً ذهبَ إلی المسجدِ

             جمله وصفیه ( یعنی صفت برای اسم نکره « رجلاً » )

نکته : در ترجمه ی جمله های وصفی از حرف ربط «که» استفاده می شود :

مردی را دیدم  که  به مسجد رفت .

نکته : جمله وصفیه ، در اعراب مطابق موصوف خود است اما اعراب آن محلی است .

مثال :

قرأتُ کتاباً أخذتُهُ مِن صدیقی .

              جمله وصفیه و منصوب محلاً